Kitap: Yanlış (Andonis Samarakis)

Aiorabooks

Bu kitabı Kalamata'da bir kitapçıda, modern Yunan edebiyatından bazı eserlerin İngilizce çevirilerinin olduğu bir rafta buldum. Nikos Kazancakis ve Kavafis dışında pek seçenek yoktu ne yazık ki. Konusu da ilgimi çekince hemen aldım. 

Duyduğum kadarıyla Yunanistan pek çok yönden olduğu gibi yakın siyasi tarih yönünden de Türkiye ile benzeşiyor. En azından onlar da darbe yönünden zengin bir geçmişe sahipler. Yazar Andonis Samarakis 1919'da Atina'da doğmuş, 2003'te ölmüş. Yunanistan'da olan -şu listede görebileceğiniz-  darbelerin ve darbe girişimlerinin çoğuna şahit olmuş yani. Kitaptaki kısa biyografisine göre, İkinci Dünya Savaşı'nda da Naziler tarafından yakalanmış ve ölüm cezasından kılpayı kurtulmuş. Soğuk bir "Rejim" hakkında yazmak için pek çok sebebi var kısacası. 

Bu romanda da adı geçmeyen bir ülkede bir Rejim var ve bu Rejim diyor ki: "Rejim'i aktif olarak desteklemiyorsan, bu, kendi halinde bir vatandaş olduğunu değil, Rejim'e karşı olduğunu gösteriyor demektir." Dolayısıyla herkes potansiyel suçlu. Ve Rejim'in gizli servisinden birileri bir şüphelinin suçunu itiraf etmesi için kusursuz bir Plan yapıyor. Konuyu bilmesi gereken her gizli servis çalışanı bu Plan'a hayran kalıyor. Daha önce hiç duymadıkları bir yöntemle suçlunun suçunu itiraf etmesini sağlayacaklar, görev aşkıyla yanarken, bir yandan da heyecanlılar. 

Fakat tabi ki her kusursuz planda olduğu gibi bunda da -kitabın İngilizce ismine adını veren bir "flaw"-, beklenmedik bir "kusur" çıkıyor karşılarına. Bunu ancak kitabın sonunda öğreniyoruz, o yüzden ne olduğunu söylemeyeceğim. 

Ama şunu söyleyebilirim: 

Kitapyurdu

Kitap tam olarak bir dedektiflik romanı değil, daha çok kitaptaki üç ana karakterin aklından geçenleri okura göstermek üzerine kurulu. Diyaloglar, iç konuşmaları, bir diğerinin tepkisini tahmin etmeye çalışmaları... Hatta kitabın başlarında bu "hiçbir şey olmamasına" o kadar şaşırdım ki, Godo'yu Beklerken'de olduğu kadar olmasa da, O'nun yaşattığı "e hadi ne olacaksa olsun artık" ya da "Yav ben şimdi ne okuyorum, ne anlatıyor yazar, neden bunları anlatıyor?" gibi düşüncelere dalmama sebep oldu. Ama bir noktadan sonra bu üsluba alıştım, bir olay olmasını beklemeden okumam gerektiğini anladım, zevk almaya başladım. 

"Rejim" soğuk bir tabir. "Rejimi desteklemek" veya "rejimin karşıtı olmak" deyince ise işin içine insan faktörü giriyor. Çünkü bir insan sadece "rejim destekçisi veya karşıtı" olarak tanımlanamaz, daha başka bir sürü özelliği vardır: Sıcakkanlı, içe kapanık, dışa dönük, futbolu seven, bulmaca çözmeyi seven, çok güzel türkü söyleyen, çok güzel ilahi söyleyen, ya da Coca Cola'nın iftar reklamlarında bile gözleri dolan biri olabilir. "Rejim" konusunda aynı fikirde olmadığın biriyle bir tam gün geçirmek zorunda olmak demek, bu diğer insan özelliklerine maruz kalmak demektir illaki. İşte kitap bunun üzerine diyebilirim. Kör göze parmak olmayan bir üslupla, kah komik, kah nötr, sıradan hayatların absürtlüğünü çok güzel gösteren bir roman. 

Kitapyurdu

Yazarın diğer kitaplarını da okumak isterim. 

Ve kitabın sonlarına doğru uzun bir Çehov alıntısı var. Hiç Çehov okumadığımı fark ettim, okumak istedim. 

Kitap Türkçe'de önce İletişim Yayınları, sonra da Kanyon Yayınevi tarafından "Yanlış" adıyla yayınlanmış. İkisinde de çevirmen: Ari Çokona.