14 Temmuz 2019

Kitap: Çılgın Gibi (Suat Derviş)





Suat Derviş'i ilk nerde duydum, hiç hatırlamıyorum. Belki Adalet Ağaoğlu'nun kitaplarında görüp not almışımdır. İkinci el bir kitabına denk geldim, İstanbul'a son gidişimde, hemen aldım. İthaki Yayınları da basıyormuş, yeni öğrendim. 

Yazar 1905 doğumlu, Türkiye'nin ilk kadın yazarlarından. Fosforlu Cevriye'nin yazarı. Çılgın Gibi'yi 1940larda yazmış.  Yüzeysel bakınca sıradan bir aşk romanı gibi görülebilir ama karakter analizleri güzel (özellikle dönemine göre düşününce). Temelde kadın meselesi var aslında. Güzellikten, estetikten başka bir değer olarak görülmeyen başkarakterin, Celile'nin, iki erkek arasında sürüklenişi, kendi hayatının, kendine ait bir odasının olmayışı, dönemin gerekleri ve yetiştirilme şekli yüzünden kendi hayatının, karakterinin olması gerektiğini bile düşünemeyişi...

Kitabı okuyalı çok oldu. Genel olarak sevmiştim. Sadece o zamanlar moda mıydı bilmiyorum, üslubunda sevmediğim bir nokta vardı: Karakterin hissettiğini  tam olarak anlatabilmek için aynı içeriği farklı sözcüklerle cümleye dökmüş durmuş.. Kitabın sonlarına doğru bu iyice yorucu olmaya başladı, tamam anladık yahu, deyip durdum içimden. Muhtemelen günümüzün edebiyat gözünden baktığım için bu kadar uzak geldi. Konu genel olarak ilgimi çektiği için bu noktaya çok takılmıyorum, hakkım da yok diye düşünüyorum, zaman değişti çünkü. Diğer kitaplarını da okumaya niyetliyim kısacası.


Suat Derviş'in hayatı da oldukça ilginç. Okumak isteyenler vikipedi'ye buyursun. Pek çok roman yazmış, gazetecilik yapmış, bitmekte olan Osmanlı'da da, Cumhuriyet'te de kadının sorunlarından bahsetmiş, solcu olduğunu açıkça belli edince gazeteci olarak iş bulamaz olmuş, mahlaslarla yazmaya devam etmiş, hapse girmiş, birkaç defa evlenmiş boşanmış, tekrar hapse girme ihtimali olunca yurtdışına yerleşmiş, geri gelince Devrimci Kadınlar Birliği'ni kurmuş, tabi kapatılmış, 72'de ölmüş. Bu sırada onlarca kitap yazmış. 

Osmanlı zamanında da aktif olarak yazarlık yapan çok fazla kadın yazar tanımıyorum. Hatta Halide Edip dışında hiç. Onu da en son ilkokulda okumuştum, hatta belki özetin özeti olan o incecik kitaplardandı. Bu konuya eğileyim bi ben. Önerisi olan varsa duymak isterim, pek güzel olur.

Alıntılara geçeyim, şimdilik selam edip çekileyim...

Kanatlı Kedi

Alıntılar


54 - ... dudaklarında Galatasaray Lisesi öğrencilerinden nesilden nesile intikal eden nükteleri ve neş'eli konuşuş tarzı olan tabii ve sportmen bir delikanlı idi.

58 - Celile hiçbir zaman bir diğer insanla arasındaki münasebetin onun fikirlerine itiraz edecek derecede laubalileşmesine müsaade etmiyordu.

78 - Daima ve her zaman kendisine hak verilmiş, uzun zamandan beri bu böyle olduğu için buna alışmış ve buna doymuş insanların kendi kudretlerini her göze göstermek istemeyen tevazuu onda da vardı...

100 - O, her zaman imkanlarının sağlam duvarlarına sırtını dayayarak rakipleriyle, dostlarıyla ve düşmanlarıyla açık konuşmuştu.

101 - Ticaret muhitinden yetişmediği için kendisine hala mütevazı bir memur ailesinin mütevazı bir memur olan çocuğunun terbiyesi mevcut bulunduğu için paraya karşı olan hırsını ilk üç dört görüşmelerinde gizleyebilmişti.

230 - Çünkü onun aldığı terbiyeye göre kadın hayatın bu cihetleri ile hiç meşgul olmazdı. Meşgul olması yemek mevzuu değildi. Daima kadınla, baba gibi, ağabey gibi, kardeş gibi, amca, dayı, koca gibi yakın bir erkek, hayatla kadın arasına bir duvar gibi girer ve kadın hayatla temasını onun vasıtası ile yapardı. 



3 yorum:

  1. Merhaba Hüsna, Suat Derviş tanışmamızın da vesilesi😊. Kendisi hakkında yakın zamanda youtube'da bir belgesel izlemiştim. Senin son yazında da başlıkta görünce merak edip geldim.
    Akşam eşime de söylediğim gibi, kadın olunca hemcinslerimizin sorunları, ilgileri, başarıları, hayatta takip ettikleri yollar ve edindikleri tecrübeleri de ilgimizi çekiyor sanırım. Benim için böyle en azından. Sinekli Bakkal'ı ile gönlüme taht kuran Halide Edip, hayattaki aktifliğiyle de gıpta ettiğim bir insan olmuştur. Suat Derviş'i de dik duruşu ve inandığı yolda taviz vermeden yürümesi dolayısıyla takdir ettim. Kitaplarını henüz edinip okumadım ama mutlaka okumayı düşünüyorum.
    Bu vesileyle, yakın zamanda aldığım ama henüz okuyamadığım, "sıradakiler kulem"de en üstte bekleyen bir kitaptan bahsetmek isterim. Metis'ten çıkan kitabın ismi "Kadınlık Daima Bir Muamma". Ayşegül Utku Günaydın'ın doktora tezinin gözden geçirilmiş haliymiş. Osmanlı kadın yazarlarının romanlarında modernleşme konusunu irdeliyor. Biliyor musun, şimdi sana yazmak için yazarın özgeçmişine bakarken çok şaşırdım. Kendisiyle aynı yaştaymışız ve aynı okulda, aynı bölümde okumuşuz😂. Fotoğrafından hatırlayamadım kendisini. Ben o zamanlar önce çömezlikten, sonra da başörtüsü yasağı sebebi ve devam zorunluluğu olmaması dolayısıyla pek okulla içli dışlı olamamıştım. Bu arkadaşla da tanışmadık sanırım. Ama imrendim kendisine. Maşallah. Şimdiki aklım olsa ben de o zamanlarımı daha güzel, daha verimli kullanmak isterdim. Şimdi kıdemli sayılabilecek ev hanımlığı, annelik ve okurluk yapıyoruz sadece. Nasib😊.
    Sevgiler...
    Naciye

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Naciye, sonunda bilgisayar karşısına geçip cevap yazıyorum sana. Telefondan beceremiyorum bu işleri, bilgisayarı da eskisi kadar sık açmıyorum artık.

      Son yazımdan sonra, senden de aldığım ilhamla Suat Derviş'i araştırdım Youtube'da, daha önce de dediğim gibi, ses kaydı dinlemek için bol bol vaktim var, o yüzden artık ilk bilgi kaynağım Youtube olmaya başladı. Ben de BSM'in kısa bir videousunu buldum önce. Sonra Ayşegül Utku Günaydın'ı araştırdım, Kadın Yazısı isimli bir hesapta bir konferansın video kaydını buldum. Orda Senem Timuroğlu'nu tanıdım, O da Suat Derviş hakkında çalışıyormuş, O'nun birkaç videosunu dinledim, feminist edebiyat eleştirisi diye bir şey varmış mesela, onu öğrendim. Türkçe'de feminizmle ilgili bu kadar kaynak varsa, İngilizce'de kimbilir neler vardır diye düşünüp İngilizce aramalar yaptım, Chimamanda Ngozi Adichie diye Nijeryalı bir feministi tanıdım. Ordan oraya gezdim durdum kısacası. Verdiğin isimler için çok teşekkür ederim, sayende çok şey öğrendim. Bu izlediğim videoları da bi yazıda toplarım en kısa zamanda. Çok kıymetli olduklarını düşünüyorum.

      Halide Edip'i hiç okumadım sanırım, çok utanarak söylüyorum. En kısa zamanda hayatını da eserlerini de okuycam, söz:)

      Kadınlık Daima Bir Muamma'yı da listeme ekledim. İşin edebiyat kısmı beni çok ilgilendiriyor. Gerçek hayattan ziyade edebiyatla içli dışlıyım, aslında orda yaşıyorum gibi geliyor çoğu zaman, o yüzden edebiyatta hoşlanmadığım şeyler olduğunda onları kurcalamak istiyorum ama genellikle kendimi yalnız hissediyorum. Bu kitap iyi bir yol gösterici olacak gibi.

      Nasib, konusuna gelince:) Geçmişe bakınca "şimdiki aklım olsa" dediğim çok şey var benim de, herkesin vardır eminim ama o zamanlar şimdiki aklım olsa şimdiki ben şimdiki ben olmazdım. Burda bi paradoks var sanki:) Şaka bi yana, geçmişte daha bilinçli, daha özgüvenli olsaydım çok daha üretken bi hayatım olabilirdi, doğru, ama bazen kendime hatırlatmaya çalıştığım şeyi sana da hatırlatayım, madem geçmiş geçti, şimdiyi ve sonrasını nasıl üretken hale getirebilirim, ona bakmak lazım. Evhanımlığı ve okurluk da az iş değil, ki üstüne bi de annelik. Üretken olmak için çok imkan sunan üç alan. Çok fazla feminist video dinledim bugün, onlardan aldığım gazla konuşuyor olabilirim ama ideal bi hayat olduğu düşüncesini kafamızdan silmemiz gerekiyor bence. Kimsenin karakteri aynı değil, yetiştiği çevre aynı değil. Dolayısıyla ortaya çıkan şey de farklı farklı.

      Neyse, çok konuştum yine, ne zaman insanlara böyle önerilerde bulunmaya başlıyorum, genellikle gaza gelip yolumu kaybediyorum, burda keseyim en iyisi:) Bilgi alışverişine devam edelim, üretelim, diyor ve gidiyorum:)

      Sil
  2. Teşekkür ederim Hüsna, uzun ve güzel cevabın için. "şimdiki aklım olsa şimdiki ben şimdiki ben olmazdım" cümlen güzelmiş😊. Değil mi ama? Şimdiki hallerimiz de güzel ve değerli. Öncelikle istediğim, entelektüel bir aile ortamımın olması, eşimin "düşünen, okuyan, yazan" biri olmasıydı. Şükür ki bu dualarım kabul oldu (akrabalık ilişkileri vs bana birçok konuda tavizlere malolsa da😂). Okurluk konusunda yeterli olmasa da epey yol katettim ve iki tane güzel mi güzel, tatlı mı tatlı, kitapsever, çok bilmiş kediciğim var😂. Elhamdülillah.
    Dilerim ki sen de hayallerine kavuşursun, benimkinden az tavizlerle hem de😊.
    Sevgiler...

    YanıtlaSil